Η Ιερά Μονή του Αγίου Αθανασίου, μετόχι σήμερα της Ι.Μ. Αγίας Λαύρας Καλαβρύτων, βρίσκεται ανατολικά του χωριού Φίλια.
Είναι ένα καστρομονάστηρο κτισμένο στις νοτιοδυτικές υπώρειες του Θισβέτιου όρους, σε υψόμετρο 926 μέτρων. Υψώνεται επιβλητική σε μια μαγευτική θέση, εξαιρετικού φυσικού κάλλους, μέσα σε δάσος δρυών, ελιών, πρινών και κυπαρισσιών, που προστατεύεται από τους ανέμους, ενώ ο ήλιος την φωτίζει με το ζωογόνο φως του, από την ανατολή ως τη δύση του.
Η μονή του Αγίου Αθανασίου απέχει από το χωριό των Φιλίων περίπου 2,5 χιλιόμετρα ασφαλτοστρωμένου δρόμου και από την Αθήνα 201 χιλιόμετρα. Η διαδρομή προς αυτήν από την Αθήνα διαρκεί περίπου 2 ώρες και 20 λεπτά. Απέχει επίσης από τα Καλάβρυτα περίπου 35 χιλιόμετρα και από την Πάτρα περίπου 107 χιλιόμετρα.
Η μονή είναι αφιερωμένη στον Πατριάρχη Αλεξάνδρειας Αθανάσιο τον Μέγα και εορτάζει κάθε χρόνο στις 18 Ιανουαρίου, ημέρα μνήμης του Αγίου, και στις 2 Μαΐου, ημέρα ανακομιδής των Ιερών Λειψάνων του.
Από το 1997, η μονή έχει χαρακτηριστεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο της Βυζαντινής/Μεσοβυζαντινής περιόδου.
Η μονή του Αγίου Αθανασίου είναι σύγχρονη της Αγίας Λαύρας και του Αγίου Νικολάου Βλασίας. Ιδρύθηκε ως ανδρικό κοινόβιο τον 10ο αιώνα από Πελοποννήσιο μοναχό του Αγίου Όρους, που επανήλθε στην πατρίδα του. Έχει υποστεί εμπρησμούς και καταστροφές από τον Ιμπραήμ Πασά το 1826 και από τους Γερμανούς κατακτητές το Σεπτέμβριο του 1943.
Για την ανοικοδόμηση της μονής έχουν χρησιμοποιηθεί αρχιτεκτονικά μέλη από κτήρια και ναούς του αρχαίου Κλείτορα, που και σήμερα είναι εμφανή. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι 4 μαρμάρινοι κίονες που βαστάζουν τον τρούλο. Είχαν καλυφθεί κατά το παρελθόν με ασβεστοκονίαμα. Κατά τις εργασίες αναστυλώσεως του ναού έχουν αποκαλυφθεί 2 από αυτούς. Αποτελούνται από τεμάχια αρχαίων κιόνων που έχουν συγκολληθεί μεταξύ τους, δύο από τα οποία είναι με ραβδώσεις. Η μονή αποτελεί τυπικό δείγμα μοναστηριακής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα, με επισκευές του 19ου αιώνα, που αντανακλά μια διαχρονική ομορφιά, χάρις στην κομψότητα του μνημείου. Τα κτήρια είναι λιθόκτιστα με στοιχεία που ανήκουν στην λαϊκή αρχιτεκτονική της εποχής, η οποία απαντάται σε όλη την Πελοπόννησο. Περικλείεται από ορθογώνιο περίβολο, μέρος του οποίου αποτελεί η τοιχοδομία των κτηρίων της μονής. Από το έτος 1992, με πρωτοβουλία της αδελφότητας Φιλιωτών, έχει αρχίσει η συντήρηση και αναστύλωση της Ιεράς Μονής, έχουν εκτελεστεί έργα υδροδότησης, ηλεκτροδότησης και ανακατασκευής διαφόρων τμημάτων της, ώστε να καταστεί κατοικήσιμη.
Σήμερα εγκαταβιώνει στην Ιερά Μονή ο μοναχός π. Ιωσήφ και είναι επισκέψιμη καθημερινά. Η διεύθυνση της μονής είναι: «Άγιος Αθανάσιος Φιλίων Καλαβρύτων, τ.κ. 25007.
Η Ιερά Μονή του Αγίου Αθανασίου βρίσκεται κοντά στο χωριό Φίλια Καλαβρύτων, στη νότια πλευρά του βουνού Θισβετίου. Η ημερομηνία ίδρυσης της Μονής δεν είναι ιστορικά εξακριβωμένη.
Έμμεση αναφορά για την Μονή έχουμε από το γεγονός ότι επί ηγεμονίας του σουλτάνου Σελίμ Α΄ του σκληρού (1512 – 1520), Ιωάννης ή Γεώργιος Τσερνωτάς (Τσερνοτάμπεης) κάτοικος της περιοχής, ανακάλυψε συμπτωματικά, οργώνοντας ένα βακούφικο κτήμα της Μονής Αγίου Αθανασίου Φιλίων, ένα θησαυρό του αρχαίου Κλείτορα.
Η πληροφορία αυτή επιβεβαιώνει την ύπαρξη αλλά και τον πλούτο της Μονής την εποχή αυτή.
Εικάζεται, όμως, ότι είναι σύγχρονη της Αγίας Λαύρας και του Αγίου Νικολάου Βλασίας και δεν πρέπει να ξεπερνά τα 350 έτη.
Μάθετε για την Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου Φιλίων.
Ένα τριώροφο κτίσμα, με μήκος 70 μέτρων, φτιαγμένο από πέτρα με πλακόστρωτο προαύλιο και ευρύχωρη πλατεία, δηλώνει ρωμαϊκή περίοδο. Έχει 50 κελιά μοναχών και 10 αποθήκες.
Η ιστορία της Μονής:
Η ακριβής χρονολογία ίδρυσης της Μονής μας είναι άγνωστη. Κατά την παράδοση, η ίδρυσή της ανάγεται στα τέλη του 10ου αιώνα όταν Αυτοκράτορας του Βυζαντίου ήταν ο Νικηφόρος Φωκάς. Η πρώτη γραπτή μαρτυρία για την ύπαρξη της Μονής προέρχεται από πατριαρχικό σιγίλιο του 1652 ή 1653, σύμφωνα με το οποίο ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Παΐσιος Α΄ την ανακηρύσσει σε πατριαρχική και σταυροπηγιακή. Το 1781, ο Πατριάρχη Γαβριήλ ο Δ΄ ανανέωσε τα προνόμια της Μονής με νέο Πατριαρχικό σιγίλιο ενώ λίγο αργότερα (1798) ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄, αφού ανανέωσε και αυτός τα προνόμια της Μονής, όρισε, παράλληλα, την ετήσια εισφορά της Μονής προς το Πατριαρχείο στα 105 γρόσια.
Μεγάλη υπήρξε η προσφορά της Μονής κατά την Επανάσταση του 1821 αφού αποτελούσε κέντρο ανεφοδιασμού και καταφύγιο για τους αγωνιστές που μάχονταν εναντίον των Τούρκων. Την ίδια περίοδο η Μονή, μετά από την πώληση ενός μετοχίου της στην περιοχή της Πάτρας, διέθεσε το ποσό των 6000 γροσίων προκειμένου να δαπανηθεί για τις ανάγκες του αγώνα. Μοναχός της υπήρξε ο διαπρεπής ιεράρχης Μητροπολίτης Δέρκων Γρηγόριος που θανατώθηκε από τους Τούρκους τον Ιούνιο του 1821 στην Κωνσταντινούπολη. Με δικές του δαπάνες κατασκευάστηκε το 1819 και η κρήνη που διασώζεται μπροστά από το καθολικό της Μονής. Στις 15 Ιουλίου του 1826 το μοναστήρι πυρπολήθηκε από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ και καταστράφηκε το μεγαλύτερο μέρος του αρχείου του. Από τους 70 περίπου μοναχούς που είχε η Μονή πριν την Επανάσταση απέμειναν το 1830 μόνο επτά, ενώ τα χρέη της αυξάνονταν συνεχώς. Το 1850 ανέλαβε την διοίκηση της Μονής ο ιερομόναχος Παρθένιος Χρόνης, από το γειτονικό χωριό Φίλια, και κατάφερε σε σύντομο χρονικό διάστημα να ανορθώσει τη Μονή τόσο σε οικονομικό επίπεδο όσο και από πλευράς ανθρωπίνου δυναμικού. Μέχρι το θάνατό του, το 1875, οι μοναχοί ξεπέρασαν τους 60. Στη συνέχεια η Μονή άρχισε να παρακμάζει με αποτέλεσμα το 1928 να προσαρτηθεί ως μετόχι στη Μονή της Αγίας Λαύρας των Καλαβρύτων.
Στις 25 Ιουνίου 1943 τα ιταλικά στρατεύματα κατοχής λεηλάτησαν το μοναστήρι και συνέλαβαν δύο μοναχούς που βρίσκονταν εκεί. Όταν, στη συνέχεια, ο ένας από αυτούς, ο π. Αμβρόσιος Παπαρρηγόπουλος, προσπάθησε να διαφύγει, θανατώθηκε από τα πυρά των Ιταλών. Δύο μήνες αργότερα, στις 25 Αυγούστου 1943, η Μονή πυρπολείται από τους Γερμανούς. Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ξεκίνησε η ανοικοδόμηση της Μονής, χωρίς ωστόσο να ολοκληρωθεί πλήρως. Μέχρι σήμερα έχει αναστηλωθεί μόνο η νότια πτέρυγα και το καθολικό της Μονής.
Το καθολικό της Μονής:
Το καθολικό της Μονής είναι αφιερωμένο στον Άγιο Αθανάσιο Πατριάρχη Αλεξανδρείας το Μέγα. Πρόκειται για λιθόκτιστος, κεραμοσκεπή ναό σε ρυθμό τρίκλιτης βασιλικής με οκταγωνικό τρούλο που κτίστηκε το 1763 σύμφωνα με επιγραφή σε μαρμάρινο εντοιχισμένο λίθο που βρίσκεται πάνω από την θήρα της εισόδου του. Ο ναός είχε ξυλόγλυπτο τέμπλο με πολλές παλιές εικόνες που δυστυχώς σήμερα δεν σώζονται, λόγο της πυρπόλησης της Μονής από τους Γερμανούς το 1943.
Η Μονή σήμερα:Με την μεγάλη φροντίδα των Φιλιωτών Καλαβρύτων, την Αδελφότητα Φιλιωτών Καλαβρυτινών «Ο Άγιος Βλάσιος» και τον Ομίλο Φίλων του Μοναστηριού Αγίου Αθανασίου Φιλίων, η ιστορική Ιερά Μονή διατηρείται ζωντανή, συντηρείται με πολύ μεγάλο αγώνα και με κάθε ευκαιρία γεμίζει επισκέπτες και προσκυνητές.
Η Μονή εορτάζει στις 18 Ιανουαρίου, ημέρα μνήμης του Αγίου Αθανασίου, και στις 2 Μαΐου, ημέρα ανακομιδής των ιερών λειψάνων του.
Πηγές: iellada.gr, Χρήστος Βλ. Καραθανάσης, Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου Φιλίων, Συνέκδοση της Αδελφότητας Φιλιωτών Καλαβρυτινών «Ο Άγιος Βλάσιος» και του Ομίλου Φίλων του Μοναστηριού Αγίου Αθανασίου Φιλίων, Αθήνα 2010.
Γεώργιος Παπανδρέου, Καλαβρυτινή επετηρίς: ήτοι πραγματεία περί της ιστορικής των Καλαβρύτων επαρχίας, Εκ του Τυπογραφείου των Καταστημάτων Μιχαήλ Ι. Σαλιβέρου, Εν Αθήναις 1906.
Φώτος: Κουλούκη Θεοδώρα, Κοτσιοπούλου Γεωργία, διάφορες πηγές Google
Μπορείτε να δείτε το βιβλίο του Χρήστου Βλ. Καραθανάση, Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου Φιλίων, Συνέκδοση της Αδελφότητας Φιλιωτών Καλαβρυτινών «Ο Άγιος Βλάσιος» και του Ομίλου Φίλων του Μοναστηριού Αγίου Αθανασίου Φιλίων, Αθήνα 2010, στον παρακάτω σύνδεσμο:
Ιερά Μονή Αγίου Αθανασίου Φιλίων
Εικόνες από το μουσείο της Μονής:
